De bevrijding van Nederland

De bevrijding van Nederland begon in september 1944 en duurde tot mei 1945. Het begon na die noodlottige dag op de stranden van Normandië – 6 juni 1944 – toen duizenden soldaten hun leven gaven zodat de geallieerden voet aan de grond konden krijgen in Frankrijk en Europa. Nadat de geallieerde troepen hadden gevochten om de Duitse troepen uit een groot deel van Frankrijk en België te verdrijven.

Vervolgens staken ze Nederland binnen en bevrijdden grote delen van het land, waardoor ze uiteindelijk het Nederlandse volk bevrijdden van een bezetting die hen machteloos had gemaakt en waarbij meer dan tweederde van de joodse bevolking naar concentratiekampen was gestuurd.

Dit mede door veraders welke met de Duitsers samenwerkte. Geen ander land heeft in verhouding meer Joden aangegeven bij de Duitsters als Nederland. Ook het feit dat Nederland een civiel bezettingsbestuur had gekregen door de vlucht van het koningshuis naar Engeland. Een zet die bij wet het koningshuis opgeheven had waardoor er rechtsgeldig geen militaire bezetting mogelijk was. Door de civiele bezetting en het feit dat de Duitsers ons als broedervolk zagen lag de nadruk tijdens de bezetting veel op het omvormen van de bevolking tot Nazi’s.

Duitsland valt Nederland binnen

De bevrijding van Nederland

Ondanks dat we neutraal waren tijdens de Tweede Wereldoorlog, vielen Duitse troepen op bevel van Hitler Nederland binnen op 10 mei 1940. De regering en de koninklijke familie vluchtten terwijl het leger terugvecht, ondanks dat ze onvoorbereid en te slecht uitgerust waren om de goedgetrainde troepen van Duitsland te verslaan. Nederland gaf zich snel over, vooral het bombardement op Rotterdam speelde een groote rol in de bliksemsnelle overgave. Het Nederlandse opperbevel Nederland gaf zich na het bombardement over aan de binnenvallende Duitse troepen, waarbij de bescherming van onschuldige levens boven de vrijheid van het land ging.

Lancering van operatie Market Garden

Na de bevrijding van Brussel begin september 1944 stopten de geallieerde troepen hun opmars. Op dat moment presenteerde de Britse veldmaarschalk Bernard Montgomery zijn gewaagde plan voor een nieuwe operatie aan de geallieerde opperbevelhebber, de Amerikaanse generaal Dwight D. Eisenhower. Zijn idee was om verschillende bruggen over de grote Nederlandse rivieren te veroveren, de verdedigingslinie van de Asmogendheden Siegfried te omzeilen en dan snel op te rukken naar het hart van Duitsland. Dit was Operatie Market Garden en Montgomery geloofde dat het succes ervan zou kunnen helpen om de oorlog tegen Kerstmis te beëindigen.

Ondanks dat het een van de grootste luchtlandingsoperaties in de geschiedenis was, was operatie Market Garden helaas slechts gedeeltelijk succesvol. De geallieerden werden verslagen in hun poging om de laatste brug over de Rijn veilig te stellen bij de Slag om Arnhem, en de operatie mislukte uiteindelijk.

De Slag om de Schelde en het bevrijden van Zuid-Holland

De bevrijding van Nederland

De geallieerden hadden meer succes in andere delen van Nederland. Hoewel het een van de meest slopende campagnes van de hele oorlog was, slaagde de Slag om de Schelde erin om de Duitse bezetter uit de monding van de Schelde te verwijderen om de aanvoerlijnen naar het geallieerde front te openen. Helaas bracht deze overwinning, die vooral door Canadese troepen en Poolse troepen werd gestreden in de dijken en dammen, ondergelopen polders en zwaar versterkte Zeeuwse dorpen en steden, hoge kosten met zich mee. Aan het einde van de twee weken durende campagne waren meer dan 6000 Canadese soldaten gedood, gewond of gevangen genomen.

Een belangrijk gevolg van Operatie Market Garden was dat de geallieerde troepen ook een landcorridor bevrijdden die zich uitstrekte van België tot Nijmegen via Eindhoven. Dit belangrijke strategische gebied werd verder beveiligd door de Slag om Overloon. Het begon eind september 1944 en betrof een van de hevigste veldslagen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland zijn waargenomen. Rond dezelfde tijd viel een geallieerde strijdmacht West- en Midden-Brabant aan en bevrijdde de provincie begin november.

De bevrijding van Limburg en Brabant

Omdat de Duitsers in Midden- en West-Brabant een bedreiging vormden voor de aanvoerlijnen van en naar de haven van Antwerpen, lanceerden Britse en Canadese troepen half oktober Operatie Pheasant om de Duitsers over de Maas te duwen. Op 14 november begon Operatie Notenkraker, het laatste offensief om Noord-Limburg te bevrijden. De regio werd overspoeld met geallieerde troepen en op 26 november 1944 waren de Duitsers teruggedrongen naar de Maas. Op 3 december 1944 was het grootste deel van Zuid-Holland vrij.

De eentonigheid van oorlog en Holland’s ‘Hongerwinter’

Toen de winter aanbrak, bedaarde de gevechten in Holland en nam de eentonigheid van de oorlog de terreur over, met soldaten aan het front die zowel tegen de intense kou en honger streden als tegen de Duitse strijdkrachten. Veel soldaten streden tegen ziekte en koorts, terwijl sommige Nederlandse burgers gedwongen werden onder de grond te leven in kelders en schuilplaatsen. Het dagelijkse leven van de 3,5 miljoen Nederlanders die in de nog steeds bezette delen van Nederland woonden, werd beheerst door een meedogenloze en steeds wanhopiger zoektocht naar brandstof en voedsel. Executies kwamen veel voor, zelfs voor de kleinste misdaden, inclusief het verbreken van de avondklok. Als gevolg van deze ‘Hongerwinter’ stierven ongeveer 20.000 Nederlanders.

Operatie Veritable en het begin van het einde

In februari 1945 was het stil in de frontlinie die door Nederland liep en werd er bijna niet gevochten. Echter er arriveerde in Nijmegen een toestroom van Canadese en Britse soldaten. Overdag lieten Amerikanen bommen op Duitsland vallen, ‘s nachts nam de Britse RAF het over. Op 8 februari 1945 begint Operatie Veritable. Het openingsspel in het Rijnlandoffensief, een enorme operatie om het gebied ten westen van de rivier de Rijn terug te veroveren en uiteindelijk over te steken, trok meer dan 300.000 Britse, Canadese en Poolse soldaten samen om de As-mogendheden terug naar Duitsland te duwen. De operatie Grenade van de Amerikaanse strijdkrachten zou gelijktijdig beginnen, waardoor de geallieerden in een tangbeweging naar de Rijn zouden komen, maar de Duitsers hadden de rivier de Roer onder water gezet, waardoor het begin van deze operatie onmogelijk was. Lees meer over Operatie Veritable en hoe de Britten zich uiteindelijk een weg baanden naar de oostelijke rand van het Reichswald. Ongeveer twee weken nadat het was begonnen, was Veritable een succes.

Het einde van de bevrijding

De gevechten op 23 maart 1945 bleken de laatste strijd tussen de geallieerden en de Duitsers in Europa te zijn. Door de overwinning konden de geallieerden naar de Rijn trekken. Het uiteindelijke succes van Veritable en het Rijnlandoffensief maakte vervolgens de weg vrij voor de voortdurende bevrijding van de Nederlandse steden en dorpen. Vanuit Gendringen en Emmerich trokken Canadese troepen Nederland weer binnen en trokken naar het noorden om het gebied tot aan de Waddenzee te helpen bevrijden. Drie Britse divisies trokken van het Duitse Wesel naar Nederland en veroverden snel dorp na dorp. Op 16 april bevrijdden Britse troepen Arnhem, op 5 mei was Nederland weer vrij.

Bekijk ook:

 

Leave a Reply